Czy panna i kawaler to angielskie single?

Share on facebook
Facebook
Share on google
Google+
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

Mogłoby się wydawać, że tłumaczenie dokumentów z rejestru stanu cywilnego nie jest zbyt skomplikowaną czynnością. Jednakże i tutaj możemy znaleźć pułapki, o których nie wiedzą nie tylko Klienci (którzy przecież po to zwracają się do nas o pomoc) ale także urzędnicy, a nawet tłumacze. Nieumiejętne tłumaczenie definicji prawnych znajdujących się na dokumentach wydawanych lub przyjmowanych przez urzędy stanu cywilnego może doprowadzić do niezaakceptowania dokumentu lub co gorzej – jego błędnego odczytania. Odpowiedź na pytanie czy polski kawaler i panna to angielskie single jest więc nie tyle dyskusją akademicką, ale problemem, który realnie wpływa na obieg dokumentów.

Tłumaczenie angielskiego single jako kawaler i panna
designed by by halayalex / freepik

Spis treści

Określenie stanu cywilnego w Polsce

Zgodnie z Art. 26.1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego z dnia 28 listopada 2014 r. (Dz. U. 2020 poz. 463)1 w Polsce wyróżniamy osiem określeń związanych z sytuacją osób w odniesieniu do małżeństwa. Są to: panna, kawaler, zamężna, żonaty, rozwiedziona, rozwiedziony, wdowa i wdowiec. Określenia te pojawiają się nie tylko w zaświadczeniach o stanie cywilnym wydawanych przez USC ale również w aktach zgonu i innych metrykach.

Stan cywilny – najczęstsze tłumaczenia

W przypadku tłumaczeń poświadczonych, zwanych potocznie przysięgłymi stoimy zawsze przed pewnym problemem – czy tłumaczyć dosłownie, czy w sposób zrozumiały dla odbiorcy poprzez znalezienie odpowiednika, który będzie pokrywał się możliwie w 100% dla danego terminu. Nie jest tajemnicą, że chociaż druga opcja wydaje się korzystniejsza, tak w rzeczywistości możliwość jej użycia ma miejsce bardzo rzadko. Dlatego tłumacze nieustannie lawirują pomiędzy dosłownością a ekwiwalentami. Skoro polski ustawodawca bardzo wyraźnie wskazał w ustawie określenia jakich trzeba użyć przy określaniu czyjegoś stanu cywilnego, a więc nie pozwolił na uznaniowość, tychże terminów tłumacz wykonujący tłumaczenie poświadczone zobowiązany jest się trzymać. Poniżej przedstawiamy tłumaczenia, którymi sami posługujemy się przy przekładaniu dokumentów.

Określenie stanu cywilnego w Polsce

Tłumaczenia na język angielski

Panna

Spinster

Kawaler

Bachelor

Zamężna

Married (woman)

Żonaty

Married (man)

Rozwiedziona

Divorced (woman)

Rozwiedziony

Divorced (man)

Wdowa

Widow

Wdowiec

Widower

Czy Single to na pewno kawaler/panna?

Tłumacząc dokumenty bardzo często pytani jesteśmy dlaczego nie przetłumaczyliśmy polskiego kawaler/panna jako single – które przecież widnieje np. w brytyjskich metrykach. Jest to problem, który wymaga nieco zrozumienia zarówno metodologii pracy tłumacza jak i stanu prawnego w Polsce i za granicą.

W krajach anglosaskich, na dokumentach pojawia się określenie „single”, które odnosi się do osoby nie będącej wcześniej w związku małżeńskim. Tłumacząc je dosłownie otrzymamy określenie „wolny/wolna” lub „stanu wolnego”. Z drugiej strony jednak, jak zdążyliśmy już ustalić, w polskim systemie prawnym nie istnieje takie określenie, gdyż gdyż stan cywilnego określa jednocześnie płeć osoby.

Warto zrozumieć, że oceną, czy polskie określenia prawne jakimi są „panna” (ang. spinster) lub „kawaler” (ang. bachelor) można na gruncie danego prawa uznać za "single" zajmują się urzędnicy dokonujący transkrypcji danego aktu stanu cywilnego.

Historia określenia single w UK

Jeszcze do niedawna, bo do 2004 roku w Wielkiej Brytanii używano określeń spinster i bachelor, które wraz z nowelizacją ustaw przekształcono na „single” (6). Zabieg ten miał na celu uniknięcie sytuacji, w której dokumenty jasno definiowały płeć petenta. Głównym powodem tego zabiegu było prawne usankcjonowanie związków partnerskich (jednopłciowych) i naciski środowisk związanych z ideologią gender. Warto jednak zauważyć, że zdziwienie u niektórych naszych Klientów z powodu określenia ich „spinster” lub „bachelor” nie jest nieuzasadnione. W 2004 roku, gdy dokonywano nowelizacji ustawy brytyjscy redaktorzy zadawali sobie na łamach periodyków, dlaczego tak długo używano określeń, które można odebrać nawet za pejoratywne – wszakże w potocznym języku “spinster” to już nieco podstarzała panna. Pokazuje to, że określenia te brzmiały co najmniej dziwnie nawet dla anglików nie obytych z terminami prawnymi. Nie zmienia to jednak faktu, że w dokumentach urzędowych i sądowych pojawiały się cały czas.

Parent 1 & 2

Jako ciekawostkę warto dodać, że np. niektóre stany w USA poszły o krok dalej i na aktach urodzenia nie używają określenia matka/ojciec ale parent 1/parent 2, w celu uniknięcia rozróżnienia płci rodzica. Czy oznacza to jednak, że tłumacząc akt urodzenia do USA, mielibyśmy zrezygnować ze swojskiego „mother/father” i przyjąć obce naszemu systemowi określenie „parent”? Wydaje się, że do czasu aż na naszych aktach stanu cywilnego widnieje „matka” i „ojciec” nie wolno nam tego zrobić.

Podobnie jest w przypadku tłumaczenia kawaler/panna na „single”. Takie tłumaczenie byłoby błędne, ponieważ polskie określenia wynikają stricte z aktu prawnego (Prawo o aktach stanu cywilnego), w którym ustawodawca postanowił wyraźnie określić płeć interesanta.

tłumaczenie zaświadczenia o stanie cywilnym
Wzór zaświadczenia o stanie cywilnym. źródło: www.rcl.gov.pl

Specyfika polskiej panny i kawalera

W języku polskim “panna” oznacza wyłącznie kobietę, która nie jest rozwódką ani wdową. Określenie “single” nie oddaje tego znaczenia, gdyż jest pojęciowo szersze. Już sam ten fakt nie pozwala nam użyć w tym wypadku tłumaczenia innego niż “spinster”. W internetowych słownikach można również spotkać się z pojęciem „unmarried woman/man” ale użycie ich w tłumaczonych dokumentach było by mniej zrozumiałe np. dla brytyjskiego USC niż „spinster”, która w brytyjskich aktach występowała do 2004 roku.

Systemy administracyjno-prawne krajów anglosaskich, w których używane jest słowo “single” nie mogą więc być przyrównane do Polskiego systemu, w których takie pojęcie nie występuje. Tłumacząc dokumenty cywilne i prawne tłumacz przysięgły nie może bezkrytycznie używać istniejących ekwiwalentów, jeżeli są one szersze/węższe znaczeniowo. 

Systemy administracyjno-prawne krajów anglosaskich, w których używane jest słowo "single" nie mogą więc być przyrównane do Polskiego systemu, w których takie pojęcie nie występuje

Tłumacząc dokumenty cywilne i prawne tłumacz przysięgły nie może bezkrytycznie używać istniejących ekwiwalentów, jeżeli są one szersze/węższe znaczeniowo. 

Problematyczne middle name

Pojęcie „middle name” pojawia się bardzo często w aktach stanu cywilnego krajów hiszpańskojęzycznych (przede wszystkim Filipin) oraz krajów, w których istnieje znaczna liczba imigrantów hiszpańskojęzycznych (np. USA). Słownikowo middle name tłumaczymy jako drugie imię. Na tym faktycznie moglibyśmy skończyć, jednakże w niektórych przypadkach popełnilibyśmy błąd. 

Dzieje się tak dlatego, że „middle name” może oznaczać zarówno „drugie imię”, „imiona inne”, „nazwisko środkowe[jest to określenie potoczne], „nazwisko patronimiczne” lub „nazwisko matronimiczne”. Użycie specyficznej definicji jest zależne od konkretnej sytuacji tj. pochodzenia dokumentu, obywatelstwa lub kręgu kulturowego osoby a także stanu cywilnego. Również tutaj wiele zależy czy mowa o kawalerze, pannie, mężatce lub żonatym mężczyźnie.

akt urodzenia z filipin tłumaczenie
Wzór świadectwa urodzenia żywego z Filipin

Middle name na Filipinach

Świetnie obrazujący zawiłości middle name jest przykład obywateli Filipin. Zgodnie z ogólnodostępnymi informacjami dot. Filipin: w przypadku osób nie będących wcześniej w związku małżeńskim „middle name” odnosi się do nazwiska matki mężczyzny lub kobiety. W przypadku kobiet, które weszły w związek małżeński  z wolą przyjęcia nazwiska po mężu „middle name”, które wcześniej było nazwiskiem matki jest automatycznie zastępowane przez nazwisko panieńskie młodej mężatki. Warto więc zauważyć, że słownikowe „drugie imię” nijak nie pasuje do określenia zmieniającego się nazwiska.

Kompetencje tłumacza

Oceną i transkrypcją przetłumaczonych terminów określających stan cywilny zajmują się urzędnicy, co jasno wskazuje, że dokumenty przygotowywane przez tłumacza przysięgłego muszą być zrozumiałe przede wszystkim dla urzędów. Ze względu na możliwość pojawiania się trudności w przyrównaniu do siebie poszczególnych definicji, tłumacz może posłużyć się przypisem, w którym znajdzie się opis definicji zrozumiały dla odnośnych władz.

Źródła informacji

1. http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200000463
2. https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/4197006/Spinsters-and-bachelors-cut-from-marriage- lines.html
3. https://www.thetimes.co.uk/article/new-marriage-rules-to-split-with-spinster-and-bachelor-p8x0fh5phk8
4. https://www.smithsonianmag.com/smart-news/where-did-spinster-and-bachelor-come-
180964879/#:~:text=On%20this%20day%20in%202005,had%20done%20for%20decades%20prior.
5. https://www.theguardian.com/uk/2005/jul/29/gender.world
6. https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2004/33/contents

Jan Roenig

Jan Roenig

Tłumacz języka angielskiego. Miłośnik pływania, sportów siłowych i dobrych restauracji. Ulubieni autorzy: Mario Vargas Llosa, Gabriel García Márquez i Marek Hłasko.

Zostaw komentarz

O przysiegle.online

Nasza strona oferuje możliwość zlecania tłumaczeń przysięgłych bez wychodzenia z domu, przez internet. Szybko, tanio i wygodnie – tak, jak powinno być zawsze.

Ostatnie wpisy

Znajdź nas na Facebooku

ZAMÓW TERAZ!

Prześlij skan lub czytelne zdjęcie dokumentu na tlumaczenia@przysiegle.online albo skorzystaj z formularza na naszej stronie. Tanio, szybko, wygodnie – tak, jak powinno być zawsze.